Preeklampsi nedir?
Preeklampsi genellikle 20.haftadan sonra başlayan ve yaklaşık hamile kadınların %5'ini etkileyen ciddi bir durumdur.Yüksek kan basıncı ana belirtidir,fakat başka belirtiler de olabilir:idrarda protein,karaciğer ve böbrek anormallikler.
Preeklampsi 37.haftadan sonra çok fazla görülmektedir,fakat hamileliğin ikinci yarısında herhangi bir zamanda hatta doğumdan sonra ilk 48 saat içinde ortaya çıkabilir.
Mol gebelik gibi çok nadir durumlarda 20.haftadan önce preeklampsi belirtilerine sahip olabilirsiniz.
Preeklampsi çok şiddetli veya hafif olabilir,yada yavaş veya çok hızlı gelişebilir.Doğum öncesi ziyaretlerde doktorunuz kan basıncınızı alacak ve idrarda protein olma ihtimaline karşı idrar testini yapacak.
Preeklampsi benim ve bebeğimin sağlığını nasıl etkiler?
Preeklamp ne kadar erken gözükürse ve ne kadar şiddetli olursa,bebeğiniz ve sizin için o kadar büyük risk taşır.Bir çok insan son günde preeklampsinin yumuşak versiyonunu geliştirebilir,doğru bir bakımla kendileri ve bebekleri zarar görmez.
Fakat preeklampsi şiddetli olursa,bir çok organı etkileyebilir ve hayatınızı tehlikeye atabilir.Bu nedenle eğer durumunuz kötüye giderse veya ciddi bir durum varsa bebeği hemen doğurmak gerekebilir.
Preeklampsi kan damarlarını daraltır,böylece kan akış hızını yavaşlatır ve kan basıncının artmasına neden olur.Bundan bir çok organ etkilendiği gibi,karaciğer,böbrek ve beyin gibi çok önemli organlarımız da etkilenir.
Rahime daha az kan gittiği zaman,bebeğiniz için bir problem oluşabilir:zayıf gelişme,az amniyon sıvısı, ve ablasyo plasenta(plasentanın doğumdan önce rahim duvarından ayrılması).Ayrıca sağlığınızı korumak için bebeğinizi erken teslim etmeniz gerekebilir,bu nedenle bebek bazı prematüre etkilerini yaşayabilir.
Preeklampsi nedeniyle kan damarlarında meydana gelen değişim kılcal damarların dokulara sıvı sızdırmasına neden olabilir.Ve böbreklerde bulunan ince yani kılcal damarlar sıvı sızdırdığı zaman kan akışında bulunan protein idrara karışır.
HELLP sendromu nedir?
Preeklampsiye yakalanan bazı kadınlar HELLP sendromu denilen durumu geliştirirler.HELLP açılımı:hemoliz,kırmızı kan hücrelerinin parçalanması,yüksek karaciğer enzimleri,düşük trompositler anlamına gelir.
HELLP sendromu şiddetli preeklampsiden kaynaklanan aynı problemler için sizin ve bebeğiniz için daha yüksek risk oluşturabilir.Bir kere preeklampsi geliştirdiniz mi,HELLP sendromu için periyodik olarak kan testini yaptırmalısınız.
Eklampsi nedir?
Nadir de olsa ,preeklampsi eklampsi denilen nöbetlere neden olabilir.Eklampsi anne ve bebek için çok ciddi sonuçlar doğurabilir.
Nöbetler ciddi baş ağrısı,vizyon değişiklikleri,zihinsel karışıklık,veya şiddetli üst karın ağrısından sonra meydan gelebilir.Bazen de uyarısız bir şekilde gelir.Bu nedenden dolayı şiddetli preeklampsiye yakalanan tüm kadınlara magnezyum sülfat verilir.
Preeklampsinin belirtileri nelerdir?
Preeklampsi aniden gelebilir,böylece belirtilerin farkında olmanız çok önemlidir.
Eğer ayak topuklarında,ayaklarda,göz etrafında,yüzde veya ellerde ani şişkinlikler görürseniz hemen doktorunuza haber verin.Bu su tutulması nedeniyle ortaya çıkar çok hızlı kilo almanıza neden olabilir,eğer haftada 2 kilodan fazla alırsanız lütfen doktorunuza danışın.
Not:preeklamsiye yakalanmış bütün kadınlar ani kilo almayabilir veya bütün kadınlarda ani şişkinlikler gelişmeyebilir.
Şiddetli preeklampsi nedeniyle diğer bazı belirtileri geliştirebilirsiniz,eğer alttaki belirtilere rastlarsanız doktorunuza haber verin:
-Şiddetli ve sürekli baş ağrısı
-Vizyon değişiklikleri:çift görme,bulanık görme,geçici görme kaybı ve ışığa çok duyarlı olmak.
-Üst karın bölgesinde şiddetli ağrı
-Kusma ve mide bulantısı
Belirtiler kadından kadına değişebilir,ve preeklampsi hiç bir belirti göstermeden de meydana gelebilir,özellikle hamileliğin erken aşamalarında.
Preeklampsi nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz kan basıncınızı ve idrarınızı check eder.Eğer kan basıncınız yüksek ve idrarda protein varsa,preeklampsi ile teşhis edilmiş olursunuz.
Sistolik okumaya göre eğer kan basıncınız 140 veya daha büyükse yada diyastolik okumaya göre kan basıncınız 90 veya üzeri ise kan basıncınız yüksek olarak düşünülür.Kan basıncı gün içinde sürekli değiştiği için kan basıncının yüksek olduğunu doğrulamak için bir kaç ölçümden geçmeniz lazım.
Bir hemşire idrardaki protein seviyesini kontrol etmek için test çubuğunu idrar örneğinin içine batırır.
İdrardaki protein miktarı da gün içinde değişebilir,eğer doktorunuz bir problemden şüphe ederse,24 saatlik idrarınızı toplar ve testi ona göre yapar.
Preeklampsinin sebepleri nelerdir?
Son on yılda araştırmacılar preeklampsi hakkında bir çok şey öğrendi,fakat bir çok yönü de sır olarak kalmaktadır.
Uzamanlara göre preeklampsi aslında belirtisiz bir şekilde hamileliğin erken dönemlerinde başlar.Ve plasentaya az kan akışının gitmesi ile ilgili bir durumdur.
Eğer plasenta rahim astarına doğru bir şekilde bağlanmazsa ve o bölgede bulunan arterler genişlemesi gerektiği kadar genişlemez ise plasenta az kan alır.kronik hipertansiyon ve diyabet gibi durumlarda plasentaya az kan gitmesine sebep olur.Eğer plasentaya giden kan akışında değişiklikler olursa,yüksek seviyede plasental proteinler kana karışabilir.Bu da reaksiyonlar zincirini beraberinde getirir:damarların daralmasına,damarların daralması yüksek kan basıncına,yüksek kan basıncı kılcal damarlara zarar vererek kandaki proteinin idrara karışmasına neden olabilir.
Preeklampsinin neden sadece bazı kadınlarda geliştiğinin sebebi bilinmemektedir.Büyük ihtimalle bu sadece bir problemle veya durumla açıklanamaz.Genetik,beslenme,bazı hastalıklar,bağışık sistemi ve diğer faktörler önemli rol oynayabilir.
Hamilelikten önce yüksek kan basıncına sahip olmam,risk taşıdığım anlamına gelir mi?
Evet,eğer hamilelikten önce veya hamilelik boyunca yüksek kan basıncına sahip olduğunuz tespit edilirse kronik hipertansiyon olduğunuz düşünülür.Bu nedenle doktorunuz hamilelik sırasında sürekli kan basıncınız kontrol eder ve bebeğin geliştiğinden emin olmak ister.Ayrıca preeklampsinin ve diğer komplikasyonların belirtilerini izler.
Kronik hipertansiyon taşıyan kadınların preeklambsiye yakalanması durumun daha da kötüleşmesine neden olabilir.
Preeklampsinin diğer riskleri nelerdir?
-Kronik hipertansiyon
-Kan pıhtılaşma bozuklukları,diyabet,böbrek hastalıkları
-Yakın bir akrabanızın(anne,kız kardeş,büyükanne,teyze) preeklampsiye yakalanmış olması
-Obez olmak
-Birden fazla bebeğe sahip olmak
-20 yaşından genç olmak veya 40 yaşından büyük olmak