Düşük yapmak nedir?
Düşük yapmak,ilk 20 haftada hamilelik kaybıdır.Bir çok tıbbi makalede düşük yapmak yerine ''doğal kürtaj'' terimi kullanılır.Yaklaşık olarak hamileliklerin %10-%20'si düşük yapmakla sonuçlanır,ve bunların %80'i 12.haftadan önce gerçekleşir.
Bu durum hamilelik başlamadan önce kaybedilen döllenmiş yumurta değildir.Yapılan araştırmalara göre döllenen yumurtaların %30-%50'si rahime gitmeden önce kaybedilir,eğer bu çok erken olursa beklenilen zamanda adet gününüz gelebilir.
Düşük yapmanın belirtileri nelerdir?
Eğer alttaki belirtilere rastlarsanız derhal doktorunuzla iletişime geçin,böylece doktorunuz hemen müdahale edilmesi gereken bir problemin olup olmadığını tespit eder.
-Kanama veya lekelenme:Vajinal lekelenme veya kanama genellikle düşük yapmanın ilk belirtisidir.Ama aklınızda bulundurun hamile kadınların 1/4'ü aynı kanamalarla veya alt giysilerde kan izine rastlayabilir,ve bu kadınların çoğunun gebeliği düşükle bitmiyor.
-Karın ağrısı:İlk kanamalardan sonra genellikle karın ağrısı başlar.Bu ağrıyı kramp gibi veya sürekli,yumuşak veya sert,veya alt sırt ağrısı gibi hissedebilirsiniz.
Eğer aynı hem ağrı hem de kanamalara sahip olursanız,hamileliğinizin devam etme şansı oldukça düşüktür.Bunu bilmenizde fayda var:hamileliğin erken dönemlerinde başlayan kanama ve ağrı ektopik ve mol(üzüm) gebeliğin de işareti olabilir.
Eğer kanınız RH negatif ise kanamayı far ettikten sonra 2-3 gün içinde Rh immunglobulin aşısı yapmanız gerekebilir,fakat eğer babanın kanı da Rh negatifse bu aşıya gerek yok.
Bazen düşük yapmak ilk hamilelik ziyaretlerinde tespit edilir.Eğer doktorunuz bebeğinizin kalp atışlarını duymazsa,yada rahim gelişmesi gereken kadar gelişmemişse doktorunuz sizden ultrasona girmenizi isteyebilir.Kanama veye lekelenmelere sahip olmadan bir kaç gün önce embriyo veya fetüsün gelişimi durur.Doktorunuz ultrason yardımıyla rahimde ne olup bittiğini anlayabilir,ayrıca bunun yanında kan testini de yapabilir.
Düşük yapmanın sebepleri nelerdir?
İlk üç ayda düşük yapmanın %50-%70'i döllenmiş yumurtada oluşan kromozom anormalliklerden kaynaklanır.Bunun anlamı genelikle sperm veya yumurta yanlış kromozom sayısına sahip olur,sonuç,döllenmiş yumurta normal bir şekilde gelişemez.
Bazen erken gelişimin hassas süreçlerinde problem çıkabilir.Bu problem,embriyonun doğru bir şekilde rahime yerleşememesi veya yapısal bozukluklar taşıyan embriyonun gelişememesi.
Eğer döllenen yumurta kromozomal problemlere sahip olursa,bazen gebeliğiniz boş gebelik(blighted ovum) ile sonuçlanabilir.Bu durumda döllenen yumurta rahime yerleşir,plasenta ve hamilelik kesesi gelişmeye başlar,fakat oluşan embriyo çok kısa süre sonra artık gelişmez,veya tam olarak oluşamaz.
Plasenta hala hormonlar salgıladığı için,gebelik testleri pozitif sonuçlar gösterebilir ve hala erken hamilelik belirtilerine sahip olabilirsiniz,fakat ultrason boş gebelik kesesini gösterir.Başka durumlarda,embriyo biraz gelişir,fakat anormallikler embriyonun yaşamasını imkansız kılar,ve gelişme kalp atışı başlamadan önce durur.
Eğer bebeğiniz normal kalp atışlarına sahipse ve kanama,ağrı gibi belirtilere sahip değilseniz düşük yapma olasılığınız büyük oranda düşer,ve her geçen hafta ile düşmeye devam eder.
Düşük yapmanın riskleri nelerdir?
-Yaş:Yaşlı kadınların kromozomal anormalliklere yakalanma riski daha fazladır ve sonuç olarak daha çok düşük yapmaya yatkındırlar.40 yaşındaki bir kadının düşük yapma riski 20 yaşındaki bir kadının iki katıdır.Ayrıca düşük yapma riski doğurduğunuz çocuk sayısı ile birlikte artar.
-Düşük yapma geçmişiniz:İki-üç kere düşük yapmış kadınlar diğer kadınlara göre daha fazla risk taşır.
-Kronik hastalıklar veya bozukluklar:İyi kontrol edilmemiş diyabet,genetik kan pıhtılaşma bozuklukları,otoimmün(doğuştan olan) bozukluklar ve polikistik yumurtalık sendromu düşük yapmanın riskini artıran durumlardandır.
-Rahim veya rahim ağzı problemleri:Doğuştan gelen rahim anormallikler,ciddi rahim yapışıklıkları,veya zayıf ve kısa rahim ağzı(rahim ağzı yetersizliği) düşük yapmak için risk oluşturur.Rahim tümörü ve düşük yapmak arasındaki ilişki tartışmalıdır,fakat bir tümör problemlere sebep olmaz.
-Genetik problemler:Siz veya partneriniz,yada aile üyelerinden biri önceki hamileliğinde herhangi bir genetik problem yaşamışsa,veya doğurduğu çocukta doğum defekti bulunuyorsa,siz de düşük yapma riski taşıyorsunuz.
-Enfeksiyonlar:kabakulak,kızamıkçık,kızamık,parvovirüsü,HİV,bel soğukluğu ,sitomegalovirüs gibi bazı enfeksiyonlar düşük yapma riskinizi artırır.
-Sigara,alkol içmek ve madde bağımlısı olmak:Hamilelikte sigara,alkol,ve kokain gibi uyuşturucular düşük yapma riskinizi artırır.Ayrıca bazı araştırmalara göre yüksek miktarda kafein tüketmek ve düşük yapmak arasında bir ilişki vardır.
-İlaçlar:Bazı ilaçlar yüksek düşük yapma riski taşır,böylece herhangi bir ilaç alırken güvenliği için doktorunuzla konuşun,hatta hamile kalmayı denediğiniz zamanlarda da.İbuprofen ve aspirin bu ilaçlara dahildir.
-Çevresel toksinler:çevresel faktörler riskinizi artırır:kurşun,arsenik,formadehit,benzen,etilen oksit gibi bazı kimyasallar,ve büyük dozda radyasyon ve anestetik gazlar.
-Baba tarafından gelen faktörler:Risk babanın yaşı ile birlikte artmasına rağmen babanın durumu düşük yapmaya nasıl katkıda bulunduğu tam olarak kimse bilmemektedir.Ama yapılan son araştırmalara göre civa,kurşun ve bazı kimyasallara maruz kalan babalar düşük yapma riskini artırır.
-Obezite:Bazı araştırmalar obezite ve düşük yapmak arsında bir ilişkinin olduğunu söylemektedir.
-Teşhis testleri:Koryonik villüs örneklenmesi ve amniyosentez testleri gibi teşhis testleri ufak düşük yapma riski taşır.
Eğer doğumdan sonra üç ay içinde hamile kalırsanız düşük yapma riskiniz artar.
Düşük yaptığımdan şüphe ediyorsam ne yapmalıyım?
Eğer hamilelik sırasında kanama ve kramp gibi genel olmayan belirtiler fark ederseniz derhal doktorunuza başvurun.Eğer rahim ağzından kan geliyorsa doktorunuz sizi bir incelemeden geçirir ve rahminizi kontrol eder.Ayrıca hamilelik hormonu olan hCG seviyesini kontrol etmek için kan testini yaptırabilir ve iki-üç gün daha bu testi tekrar eder,çünkü eğer hamileliğinizde herhangi bir problem yoksa hCG seviyesinin yükselmesi lazım.
Eğer kanama ve kramplara sahipseniz ve doktorunuz da ektopik hamile olduğunuzdan şüphe ediyorsa,hemen ultrasona girebilirsiniz.Eğer herhangi bir problem yoksa ve hala lekelenmeler görülüyorsa 7 hafta içinde tekrar ultrasona gireceksiniz.
Eğer sonograf yani ultrasonu yapan kişi embriyonuzu normal kalp atışı ile görüyorsa,düşük yapma riskiniz çok azdır,fakat hala kanama devam ediyorsa yakın gelecekte yine ultrasona girmelisiniz.Eğer sonograf embriyoyu normal boyutta görürse ve kalp atışı yoksa,bunun anlamı embriyo yaşamıyor.
Eğer embriyo beklenilenden küçükse,ve kalp atışının olmamasının sebebi daha çok erken olabilir.Bu nedenle 2-3 hafta içinde tekrar ultrasona girebilirsiniz veya doktorunuz final teşhisi koymadan önce kan testini yaptırmanız gerekebilir.
Eğer muhtemel düşük yapma belirtilerini taşıyorsanız,doktorunuz düşük yapma ihtimaliniz azaltmak için yatakta dinlenmeyi tavsiye edebilir.Fakat yatakta dinlenmek düşük yapma riskini azalttığına dair kesin bir kanıt yoktur.Ayrıca size kanama veya kramplara sahipken cinsel ilişkiden uzak durmanızı tavsiye edebilir.Cinsel ilişki düşük yapmanıza neden olmaz,fakat bu belirtilere sahipken cinsel ilişkiden uzak durmak iyi fikirdir.
Düşük yaptığım kesinleşirse rahimde bulunan embriyo dokularını nasıl dışarı atabilirim?
Bunu ele almanın bir kaç yolu vardır,seçtiğini yöntemin pozitif ve negatif yönlerini doktorunuzla tartışın.Eğer bu dokuların rahimde bekleme riski yoksa,beklemek en iyi yöntemdir,çünkü beklediğiniz zaman bu dokular kendiliğinden dışarı atılabilir.
Bazı durumlarda süreci hızlandırmak için bazı ilaçlar alabilirsiniz.fakat bu ilaçların kusma,mide bulantısı ve ishal gibi yan etkileri bulunabilir.Eğer beklemeyi seçerseniz büyük ihtimalle ameliyatla dokuları alma riskinden kurtulmuş olursunuz.
Eğer beklemek fiziksel ve duygusal açıdan sizi yıpratıyorsa dilatasyon ve kürtaj(D&C) prosedürüne başvurabilirsiniz.
Eğer beklemek aşırı kanama ve enfeksiyon kapma ile hayatınızı riske atıyorsa kesinlikle D&C gibi diğer yöntemlere başvurup dokuları rahimden hemen çıkarmanız gerekir.Ayrıca bu ikinci veya üçüncü gebelik kaybınız ise doktorunuz embriyo dokularının genetik yapısını incelemek için D&C prosedürüne başvurabilir.
Emme kürtaj ve D&C prosedürü
Komplikasyonlara sahip olmadığınız sürece prosedür gece hastanede kalmanızı gerektirmez.Herhangi bir ameliyat prosedüründe,boş karınla hastaneye gelmeniz gerekebilir,yani geceden itibaren hiç bir şey yememeniz ve içmemeniz lazım.
Bir çok kadın doğum uzmanız emme kürtajı tercih eder,çünkü geleneksel D&C prosedürüne göre daha güvenli ve hızlıdır,fakat bazı uzmanlar ikisini de birlikte kullanabilir.Her iki prosedür için doktor vajinaya bir spekulum yerleştirir,rahim ve vajinayı antiseptik çözelti ile temizler,ve dar metal çubuklarla rahim ağzı genişler veya açılmasını sağlar.Bu durumlarda rahim ağzını uyuşturmak için size bölgesel anestezi verilir.
Emme kürtaj için,doktorunuz rahim ağzı aracılığıyla rahime delikli plastik tüp yerleştirir,ve bu plastik tüp rahimde bulunan embryo dokularını emer.Geleneksel D&C prosedüründe doktorunuz rahimdeki dokuları yavaşça kazmak için küret denilen kaşık şeklinde enstrüman kullanılır.Her şey 10-15 dakikanızı alır,dokuların kendisini aldırmak 10 dakikadan az bir zaman alıyor.
Eğer,kanınız Rh negatif ise,babanın kanın Rh pozitifse,Rh immunglobulin aşısını yaptıracaksınız.
Düşükten sonra ne olur?
İster embriyo dokuları kendiliğinden geçsin isterse D&C prosedürü ile alın,bir güne kadar bazı kramplara sahip olacaksınız,ve bir iki hafta için açık kanama göreceksiniz.Tampon için pedler alın,kramplar içinse ibuprofen veya asetaminofen alın.En az iki hafta için veya kanamanız durana kadar cinsel ilişki,yüzme ve vajinal ilaçlardan kaçının.
Eğer kanama fazla oluyorsa,hijyenik bezi içine yerleştirin,fakat eğer titreme,kötü koku gibi enfeksiyon veya aşırı ağrı fark ederseniz doktorunuzla derhal iletişime geçin ve en kısa sürede acil durum odasına gidin.
Bazen kanama çok olduğu zamanlarda kendinizi zayıf,başı dönmüş ve sersem hissedebilirsiniz,bu durumda doktorunuzla konuşmadan hemen 112'i arayın.
Başka bir düşük yapma riski?
Başka bir düşük yapma endişesi taşımanız normaldir,fakat doğurganlık uzmanlarına göre bir kere düşük yapmak diğer hamileliklerinizi pek etkilemez.Fakat 2-3 kere üst üste düşük yaparsanız gelecekteki hamileliğiniz için risk taşımış olursunuz.yani kesin düşük yapacaksınız diye bir şey yok sadece düşük yapma riskiniz artar.
Düşükten sonra yeniden hamile kalmak?
Biraz beklemeniz gerekebilir.Rahimden embriyo dokuları alındıktan 4-6 hafta sonra yine normal adet günlerinize sahip olacaksınız.Bazı uzmanlar ilk periyodunuzda hamile kalabilirsiniz diyor,fakat bazıları da durumun iyi iyileşmesi için ikinci periyodunuzda hamile kalmanızı tavsiye ediyor.Çüünkü düşük yaptıktan sonra duygusal ve fiziksel darbeler almış olabilirsiniz,bunların geçmesini beklemek en iyi fikirdir.