Hamile olduğunuz zaman demir ihtiyacınız artar.Hemoglobin yapmak için demir minerali çok önemlidir,hemoglobin kırmızı kan hücrelerinde oksijeni bir hücreden diğer hücreye taşır.Hamilelik boyunca,Vücudunuzda bulunan kan miktarı artar,hamilelikten önceki miktara göre %50 oranında artar.Ve aldığınız ekstra kan için hemoglobin yapmak zorundasınız,böylece daha çok demir elementine ihtiyaç duyarsınız.
Maalesef bir çok kadın hamileliğe başlarken yeterli miktarda demir stokuna sahip değil,özellikle ikinci ve üçüncü aylarda.Eğer vücudun hemoglobin ihtiyacını karşılamazsanız anemik olursunuz.
Eğer kusmaya neden olabilecek şiddette mide bulantısı veya sabah hastalığına sahipseniz,birden fazla bebek taşıyorsanız,gebelikler birbirine çok yakınsa,demir bakımından zengin olmayan bir diyet uyguluyorsanız anemi olma riskiniz daha yüksektir.
Bu nedenle hamilelik sırasında almanız gereken demir miktarı birden bire fırlar,yani günlük 18 mg'dan 27 mg'a çıkar.Bunu yemek veya diyet ile karşılamak zor olduğu için doktorunuz önleyici doz olarak size günde 30 mg demir mineralini almanızı tavsiye eder.Bir çok doğum öncesi takviyeleri 30 mg demir minerali içerir.
Aneminin en büyük sebeplerinden biri demir eksikliğidir,fakat sadece demir eksikliği anemiye neden olmaz.Folik asit ve B12 vitamini eksikliği,çok kan kaybetmek,bazı hastalıklara veya genetik kan hastalıklarına yakalamak anemiye neden olabilir.
Anemi için yapılan tedavi aneminin nedenine bağlıdır,sadece demir elementi almak bazen işe yaramayabilir.
Anemik olduğumu nasıl öğrenebilirim?
İlk hamileliğinizde doktorunuz anemi için kan testlerini yapacaktır.Bu testlerden bir tanesi(hematokrit) plazmadaki kırmızı kan hücre veya alyuvar seviyesini ölçer.Diğer test(hemoglobin) kanınızdaki hemoglobin gram sayısını ölçer.
Hamileliğin başlarında anemik olmasanız bile,hamileliğiniz ilerledikçe anemik olma riskiniz çok fazladır,bunun için hamileliğin ikinci ve üçüncü üç ayında yeniden kan testlerini yaptırmalısınız.Hamileliğin ikinci yarısında kan miktarınız dramatik bir şekilde artarken ve plazma miktarı kırmızı kan hücrelerine oranla daha hızlı yükselirken,hemoglobin ve hematokrit seviyelerinin bir yerlere kadar azalması normaldir.
Bazen anemik olsanız bile belirtilere sahip olmayabilirsiniz,özellikle anemi yumuşak veya hafif ise.Yada kendinizi yorgun,zayıf ve başı dönmüş hissedebilirsiniz.Tırnaklarınızın,göz kapaklarının alt taraflarını, ve dudaklarınızın sarardığını fark edebilirsiniz.Diğer belirtiler;hızlı kalp atışı,kalp çarpıntısı,nefes darlığı,baş ağrısı,baş dönmesi,sinirlilik ve konsantrasyon zorluğu.
Demir eksikliği(anemi) nasıl tedavi edilir?
Eğer testiniz demir eksikliği veya anemi olduğunuzu gösterirse,doktorunuz size demir takviyesi yazacaktır.Doz, anemi şiddetine bağlıdır,fakat büyük ihtimalle günlük 60-120 mg demir mineralini alacaksınız.Doktorun tavsiye ettiği miktarda dozu almaya özen gösterin,fazla almayın.
Doz, saf demir mineralini işaret ediyor,başka bir deyişle takviyede yer alan toplam elemental demir miktarını belirtiyor.Bazı reçeteler demir mineralinin yerine demir sülfat(demir tuzu) miktarını yazıyor.325 mg demir sülfat içeren takviyelerde büyük ihtimalle 60 mg demir minerali,300 mg demir glukonat(ferrous gluconate) takviyesinde büyük ihtimalle 34 mg demir minerali,veya 325 mg demir fumarat(ferrous fumarate) takviyesinde büyük ihtimalle 106 mg demir elementi bulunur.
Mümkün olduğu kadar demir mineralinin kana geçmesi için,boş karınla demir haplarını alın almaktır.Ardından su veya meyve suyu için,süt içmeyin.Kahve veya çay demirin kana geçmesini engeller.
Tedaviden bir hafta sonra bir çok kırmızı kan hücrelerini veya alyuvarlar üreteceksiniz ve hemoglobin seviyesi yükselmeye başlayacaktır.Fakat doktorunuz bir kaç ay için daha demir mineralini almanızı tavsiye eder.
Önemli not:demir dozunuzu lütfen çocukların yetişemeyeceği yerlerde saklayın,her yıl bir çok çocuk bu dozları aşırı aldıkları için zehirlenip hayatını kaybetmektedir.Bir tek yetişkin dozu küçük bir çocuğu zehirleyebilir.
Demir takviyesinin yan etkileri nelerdir?
Yüksek miktarda demir dozu almak mide-bağırsak sisteminizi üzebilir.Zaten hamile kadınlar için problem olan kabızlığa neden olabilir.Eğer kabız olursanız erik suyunu için.Erik suyu hem rahatlamanızı sağlar hem de demir bakımından zengindir.Ayrıca dışkı yumuşatıcı almak da siz yardımcı olabilir.
Mide ekşimesi,karın rahatsızlığı,mide bulantısı,kusma ve ishal gibi belirtilere sahip olabilirsiniz.Demir dozu mide ekşimesine neden olabileceği için yatağa giderken almayın,çünkü uzanırken durumunuz daha da kötüleşebilir.Eğer sizde mide ekşimesine neden olmazsa,sadece mide bulantısına neden olursa yatağa girerken alabilirsiniz,çünkü mide bulantısı uyumanızı pek engellemez.
Eğer demir dozu sizi çok rahatsız ederse doktorunuzla konuşup bunu azaltabilirsiniz yada günde bir kaç kere alarak yan etkilerini minimum seviyeye indirebilirsiniz.Eğer bunlar da yardımcı olmazsa bu durumda demir bakımından zengin bir diyet uygulamalısınız.
Demir dozunu aldığınızda dışkının koyulaştığını fark ederseniz endişelenmenize gerek yoktur.Bu zararsız ve genel bir yan etkidir.Fakat eğer dışkıda kan izleri görürseniz derhal doktorunuza haber verin.
Demir eksikliği(anemi),bebeğin ve sizin sağlığını nasıl etkiler?
Bebeğin demir ihtiyacını karşılamanız gerekir,eğer siz anemi olursanız bebek bundan etkilenir ve doğduktan sonra anemi problemleri ile karşı karşıya kalabilir.
Demir eksikliği veya anemi erken doğum için büyük bir risk oluşturur ve bebeğin düşük kilolu doğmasına sebep olur.Ayrıca bebeğin ölü doğmasına da neden olabilir,bunun için yeterli miktarda demir almak çok önemlidir.
Anemi ayrıca bebeğinizin sağlığını da etkiler.Bebeğin enerjisini yok eder ve enfeksiyonlarla mücadele etmesini zorlaştırır.Eğer hamileliğin geç aşamalarında anemiye yakalanırsanız,doğum sırasında kan kaybettiğinizde baş dönmesi,hızlı kalp atışı gibi belirtilere neden olur ve hastanede 2-3 gün daha yatmanız gerekebilir.
Demir eksikliği(anemi engellemek için ne yapmalıyım?
Doğum öncesi vitaminlerini alın ve demir bakımından sağlıklı bir diyet uygulayın.Kırmızı et,kabuklu deniz hayvanları ve bazı sebzeler demir minerali için en iyi kaynaktır.Et ürünleri olmayan ve demir bakımından zengin olanlar:fasulye,mercimek,soya peyniri,kuru üzüm,kuru erik,incir,kayısı,patates,brokoli,pancar,fındık,yulaf ezmesi.Unutmayın hayvan ürünlerinden demir almak diğer ürünlere göre daha kolaydır.
Dikkat:demir ihtiyacınız için hayvanın karaciğerini emekten kaçının,çünkü karaciğer yüksek miktarda A vitaminini içerir ve bu da doğum defektlerine neden olabilir.