Hamilelikte baş dönmesi,sersemleşmek,bayılmak normal midir?
Hamilelik boyunca baş dönmesi veya baygınlık gidi durumlar geneldir.Hamile olduğunuz zaman,kardiyovasküler sistemler bir çok değişikliğe maruz kalır.Kal atışınız artar,kalp daha çok kan pompalar,ve vücuttaki kan miktarı %41-45 oranında artar.
Normal hamilelik boyunca kan damarları genişler ve kan basıncı kademeli olarak azalır,hamileliğin ortalarına doğru minimum seviyeye iner.Daha sonra yeniden artmaya başlar ve hamileliğin sonlarına doğru eski seviyesine ulaşır.
Bir çok zaman kardiyovasküler sistemler ve sinir sistemleri bu değişikliklere alışabilir,ve beyne yeterli miktarda kan ulaşabiliyor.Fakat,bazen çok nadir de olsa bu değişiklilere uyum sağlanmayabilir.Bu da sersemleşmenize,baş dönmesine ve bazen de bayılmaya neden olur.
Hamilelikte baş dönmesi olursa ne yapmalısınız?
Eğer başınız dönüyorsa ilk yapmanız gereken şey uzanmaktır,çünkü eğer baygınlık geçirirseniz kendinizi incitebilirsiniz.Eğer uzanmanın imkansız olduğu bir yerdeyseniz oturun ve başınızı dizlerinizin arasına koyun.Ve doğal olarak,eğer sizi riske atabilecek bir iş yapıyorsanız durun ve dinlenmeye çalışın.Örneğin araba sürüyorsanız kenara çekin ve durun.
Yan yatmanız kan vücuda ve beyne olan kan akışını maksimum seviyeye çıkarır.Bu sizi bayılmaktan alıkoyabilir,ayrıca sersemleşmenizi de önleyebilir.
Bazı nedenlerden dolayı hamilelik sırasında başınız dönebilir:
-Çok hızlı ayağa kalkmak:Oturduğunuz zaman kan ayak ve alt bacaklarınızda birikir.Hemen ayağa kalktığınızda vücudunuz buna uyamaz,ve bacaklardan kalbe yeterli miktarda kan giremez.Sonuç olarak,kan basıncınız hemen düşer,ve başınız dönebilir.
Bunu engellemek için,yatağınızdan veya sandalyeden çok hızlı bir şekilde ayağa kalkmayın.Yataktan kalkarken önce bir kaç dakikalığına ayaklarınız yataktan sarkacak şekilde oturun.Ondan sonra yavaş yavaş kalkmaya çalışın.
Eğer uzun süre ayakta kalırsanız kan bacak ve ayaklarda birikebilir.Eğer başınız dönerse bacaklarınızı sallayın veya titretin böylece kan döngüsü daha hızlı gerçekleşir.
-Sırtüstü uzanmak:Hamileliğin ikinci veya üçüncü aylarında,gelişen rahim alt vena kava(vücudun alt kısımlarında kalbe kan taşıyan damar) damarını sıkıştırarak kan döngüsünü yavaşlatır.
Sırtüstü uzanmak bu durumun daha da kötüleşmesine neden olabilir.Gerçekten sırtüstü uzanan hamile kadınların %8'i sırt üstü hipotansif sendromuna yakalanır.Sırtüstü uzandıkları zaman kalp daha az kan pompalar,kan basıncı düşer,ve kendilerini endişeli ve baş dönmüş hissederler.Pozisyonlarını değiştirdiklerinde bu problem geçer.
Bu problemden kaçınmak için sırtüstü yerine yan tarafınıza uzanın,kalçanızın altına bir yastık yerleştirin bu eğik durum rahimin vena kava damarına basınç uygulamasını engelleyebilir.
-Vazovagal senkop:Bazı insanlar öksürdükleri zaman ve bazı bağırsak hareketlerine sahip oldukları zaman sersemleşebilirler.Bu eylemler kan basıncının ve kal atışının düşmesini tetikleyebilir.Bu da baş dönmesine hatta bayılmaya bile neden olabilir.(Vazogal'in anlamı vagus sinirinin dolaşım sistemini etkilemesidir,senko ise bayılmadır.)
Hamile kadınlar vazovagal senkop'una çok eğilimlidir.Baş dönmesinin yanı sıra,solgunluk,terleme,mide bulantısı,esneme ve hiperventilasyona neden olur.Eğer bu belirtileri görürseniz hemen uzanın çünkü bayılıp yere düşebilirsiniz bu da sizin yaralanmanıza neden olabilir.
-Yetersiz yiyecek ve su:Eğer yeterli miktarda yemezseniz düşük kan şekerine(hipoglisemi) sahip olabilirsiniz.Bu başınızın dönmesine ve bayılmaya neden olur.Gün içinde büyük öğün yerine çok sayıda ve küçük öğünler tercih edin,böylece kan şekerinizi koruyabilirsiniz.
Susuz kalmak benzer etkiye neden olabilir.İyice sulu kaldığınızdan emin olun bunun için günde 8-10 bardak su için.Eğer çok egzersiz yaparsanız veya çok sıcaksa daha fazla içebilirsiniz.
-Anemi:Eğer anemikseniz(kansız) daha az kırmızı kan hücrelerine sahip olursunuz ve beyne veya diğer organlara daha az oksijen gider.Böylece baş dönmesi problemi ile karşılaşabilirsiniz.Bunun en büyük neden demir eksikliğidir.Bunun için demir bakımından zengin bir diyet uygulayın veya doğum öncesi vitaminleri alın.Özellikle ikinci ve üçüncü ayda.
-Aşırı ısınmak:Sıcağa aşırı maruz kalmak veya sıcak banyo almak kan damarlarının genişlemesine neden olabilir.Bu durumda kan basıncı(tansiyon) düşer ve sersem olursunuz.
Eğer başınızın döndüğünü hissederseniz aşırı kalabalık yerlerden kaçının,elbiselerinizi katmanlar halinde giyin gerektiğinde daha rahat çıkarabilirsiniz.Sıcak banyo yerine ılık banyo alın.
-Hiperventilasyon:Aşırı egzersiz ve endişe bazen bu duruma neden olabilir.Egzersiz kan dolaşımını kolaylaştırır fakat aşırıya kaçmayın.Yavaşça başlayın eğer yorgun hissederseniz durun.
Ne zaman doktorumu çağırmalıyım?
Eğer açlık,sıcaklık veya çok hızlı kalkmak nedeniyle az başınız dönerse doktorunuzu alarma geçirmeye gerek yoktur.Ve bu durum bebek doğduktan sonra ortadan kaybolur.Fakat eğer baş dönmesi şiddetli ise ve uzun sürerse doktorunuzu çağırın.