Dörtlü test nedir?
Dörtlü test,bebeğinizin bazı problemlere yakalanma riskini tespit eden bir kan testidir.Genelikle kromozom anormallikler olan Down sendromu ve trizomi 18 ve ayrıca spina bifida gibi nöral tüp defekti belirlemede kullanılır.
Dörtlü test genellikle gebeliğin ikinci üç ayında,15. ve 20. haftalar arasında yapılır.İdeal olarak test ilk üç ayda yapılan tarama testleri ile birlikte yapılmalıdır.Fakat eğer ilk üç ayda tarama testlerini yaptırmadıysanız,dörtlü test yalnız başına size bazı iyi bilgiler verebilir.
Tarama testleri bebeğinizin bazı genetik hastalıklara ve doğum kusurlarına yakalanma riskini verir.Bu sonuçlara bakarak amniyesentez gibi tanı veya teşhis testini yaptırmaya karar verebilirsiniz.Tarama testleri karar almanıza yardımcı olur.
Tarama testleri size bebeğinizin probleme yakalanma olasılığını verir fakat tanı veya teşhis testleri bebeğinizin probleme yakalanma kesinliğini gösterir.Dörtlü test gibi tarama testleri size ve bebeğinize zarar vermezken,amniyosentez gibi teşhis testleri ufak düşük yapma riskini taşır.
Dörtlü test nasıl yapılır?
Dörtlü test hamileliğin 15. ve 20.haftaları arasında yapılır.Sizden kan örneği alınabilir ve analiz için laboratuvara gönderilebilir.Sonuçlar yaklaşık olarak bir hafta sonra açıklanır.
Dörtlü test kanınızda bulunan alttaki 4 maddeyi ölçer maddeleri:
-alpha fetoprotein(AFP),bebek tarafın yapılan bir proteindir.
-insan koryonik gonadotropin(hCG),plasenta ve bebek tarafından üretilen bir hormon.
-unconjugated estriol(uE3),plasenta ve bebek tarafından üretilen bir hormon.
-inhibin A,plasenta tarafından üretilen bir hormon.
Yüksek AFP
Yüksek AFP bir kaç anlama geliyor.Hamilelik sırasında bebek AFP üretir,ve her evrede bu proteinin bir kısmı plasenta aracılığıyla annenin kanına geçer.
Eğer beklenenden fazla AFP varsa,ya birden fazla bebek taşıyorsunuz yada bebeğiniz doktorunuzun düşündüğünden daha da büyük veya yaşlıdır.Fakat bazı durumlarda bu bebeğin AFP sızmasına neden olabilecek problemlerin belirtisi olabilir.Bunlar bebeğin omurgasında,kafasında ve karın duvarın anormal açılmaların olması ve bebeğin böbreklerinde problem olması ile ilgilidir.
Düşük AFP,Düşük estriol,yüksek hCG,ve yüksek inhibin A Down sendromu iiçin yüksek risk anlamına gelir.Eğer saydıklarımın ilk üçü düşük olursa bu da trizomi 18 için yüksek taşır.Trizomi 18 çok ciddi fakat nadir görülen bir kromozom anormalliktir.
Bu testin ortaya çıkaracağı bazı sonuçlar preeklampsi,erken doğum,veya düşük yapmanın belirtisi olabilir.Eğer bu testi yaptırırsanız ve bu riskler tespit edilirse doktorunuz buna göre önlem almaya çalışacaktır.
Dörtlü test sonuçları nasıl hesaplanır?
Bebeğinizin Down sendromuna veya trizomi 18 kromozom anormalliklere yakalanma olasılığını belirlemek için yaşınız ve gebelik yaşınız dikkate alınarak yukarıdaki 4 madde seviyesi de baz alınarak hesaplanır.
Yaşınız bu testin sonuçlarını etkileyen faktörlerden bir tanesidir çünkü yaşınız artıkça kromozom anormallikler için daha büyük riskler oluşur.Örneğin:25 yaşındaki bir kadın taşıdığı bebeğin Down sendromuna yakalanma riski 1200'de 1'dir,fakat 40 yaşındaki bir kadın için risk artar ve bu oran 100'de 1'dir.
Nöral tüp defekt riskini belirlemek için hamilelik yaşınıza,yaşınıza ve AFP seviyesine bakılır.Tabi bunların yanında diğer bazı faktörlere de bakılabilir.
Bazen dörtlü test sonuçları hamileliğin ilk üç ayında yaptırdığınız test sonuçları ile birleştirilir ve buna göre yeni bir sonuç belirlenir.Belirlenen bu sonucun doğru çıkma ihtimalli daha yüksektir.
Bu testin doğruluk payı ne nedir?
Dörtlü test trizomi 18 yüzde 70 oranında,nöral tüp defekt yüzde 85 oranında ve Down sendromundan etkilenen bebekleri %81 oranında tespit edebilir.
Dörtlü test bazen Down sendromuna gerçekte yakalanmış bir bebeği düşük riskli olarak belirtilebilir buna yanlış negatif sonuç,bazen de Dwon sendromu taşımayan bir bebeği yüksek riskli olarak gösterebilir buna da yanlış pozitif sonuç diyoruz.Down sendromuna veya diğer kromozom anormalliklere kesin teşhis koymak için tanı testlerine başvurmalısınız.Dörtlü test sadece sizin o probleme yakalanma riskinizi gösterir.Fakat tanı testleri düşük yapma riskini taşıdığı için ilk önce dörtlü test yaptırın eğer risk çok büyük çıkarsa o zaman amniyosentez gibi tanı testlerine başvurabilirsiniz.