Kızlar ergenlik çağına girdiklerinde kendilerine şu soruyu sorabilirler ''Adet neden hala başlamadı?''.Birçok kız veya kadın için adet arkadaşlarına göre daha geç başlayabilir.Yemek alışkanlığı,bazı hastalıklar ve aşırı egzersiz de adetin geç başlamasına neden olabilir.15 yaşına ulaşana genç bir kız adet hakkında fazla endişeye düşmemeli,adet neredeyse başlayacak.
Neden adet hala başlamadı?
İlk ergenlik belirtilerinden yaklaşık olarak 2 veya 2 buçuk yıl sonra adet başlar.İlk adet genellikle 8-15 yaş arasında olur.Fakat bu durum kişiden kişiye değişir,bazıları daha erken adet olurken bazıları ise daha geç olur.
Adetin ne zaman başlayacağı konusunda ipucu almak istiyorsanız vajinal akıntıyı kontrol edin.Adet başlamadan 6-12 ay önce vajinada açık veya beyaz renkli bir akıntı oluşur.Bu adetin başlayacağına dair bir işaret olabilir.
Adetin başlamasında rol oynayan faktörler
Adetin başlamasında birçok faktör rol oynar,bu faktörler bazen adetin çok geç başlamasına neden olabilir.Eğer hormon bozukluğuna sahipseniz ilk adet başlamayabilir.Veya çok zayıf kızlarda ve yemek bozukluğu (anoreksiya nervoza) bulunan kişilerde adet ertelenebilir.Atletik olan kızlarda aşırı egzersizler yaptığı sürece adet başlamayabilir.Aşırı stres ve diğer bazı hastalıklar da adeti kesebilir.
Adet hakkında bilmeniz gerekenler
Adet başladıktan sonra hamile kalma kabiliyetine sahipsiniz.Her ay yumurtalıklardan bir yumurta serbest bırakılır,buna yumurtlama dönemi veya ovülasyon denir.Yumurtlama gerçekleştiği zaman vücut bazı değişikliklere maruz kalır,bu değişiklikler rahimi gebe kalma ihtimaline karşı hazırlar.Eğer serbest bırakılan yumurta döllenmezse rahimden dışarı atılır,gebelik için kalınlaşan rahim iç astarı dökülmeye başlar.Dökülme sırasında kanama meydana gelir,bu kan vajinadan dışarı atılır.Buna adet denir.
Adet başladığı zaman sırt ve kasık bölgesinde bazı kramp veya ağrılar hissedebilirsiniz.Bunun yanında baş ağrısı,şişme,yorgunluk ve göğüslerde ağrı gibi belirtiler de ortaya çıkar.Sıcak bir banyo,egzersiz ve bazı reçeteli ilaçlar veya sıcak bez ağrının yatışmasına yardımcı olabilir.
İlk adetten sonra bir iki yıl içinde adetin düzensiz olması genellikle yaygın bir durumdur.Ortalama iki adet arasındaki uzunluk 28 gündür.Ama daha yeni adet olan genç kızlarda bu süre 21 ile 45 gün arasında değişebilir.İlk adetten sonra genellikle iki adet arasındaki süre daha uzun olur.
İlk adet başladığında ne yapmalıyım?
1- Korkmayın:İstediğiniz adet artık geldi.Derin bir nefes alın,rahatlamaya çalışın ve kendinizi tebrik edin.
2-Tuvalet kağıdı kullanın:Eğer hiç ummadığınız bir yerde adet başlarsa asıl pedleri alana kadar kan sızmasına karşı tuvalet kağıdını iç çamaşırınıza yerleştirin.Böylece tuvalet kağıdı kanı emer.Bu geçici bir önlemdir.
3-Sızıntıları saklayın:İlk adet sırasında kanama çok az olur ve kanın pantolondan sızması çok nadir bir durumdur.Eğer pantolondan kan sızarsa,herhangi bir elbise,bu mont olabilir bel bölgesine sarın ve altta doğru sarkıtın.Böylece eve yetişene kadar bu bir önlem olabilir.
4-Ağrıyı iyileştirin:Tüm kadınlarda ağrı olmaz,bazıları sadece hafif bazı ağrılar yaşar.Eğer karın bölgesinde ağrı çok şiddetli olursa sağlık ocağına gidin ve bir hemşire ile konuşun.Hemşire size sıcak bez veya bazı ağrı kesiciler verebilir.Ayrıca sıcak su içmek vücudun su ihtiyacını karşılar ve böylece şişme ve ağrıya yardımcı olur.
5-Bir takvim oluşturun:İlk adet genellikle düzensiz olur.Bazen 2 gün sürerken bazen de 9 güne kadar sürebilir.Ve her 28-35 günde bir büyük ihtimalle adet olacaksınız.Buna göre kendinize bir takvim oluşturup önleminizi alabilirsiniz.Dediğim gibi ilk yıllarda adet düzensiz olduğu için adeti tahmin etmek biraz zordur.
İlk adet: Diğer kızların deneyimleri
''Ben 8 yaşındayken ilk adetimi yaşadım.Kendimi sıcak ve bazı krampları hissettim.Dinlenme odasına gittim ve adet olduğumdan emin oldum.Çok korktuğum için kimseye söylemeyi düşünmedim.Neredeyse tüm tuvalet kağıdını iç çamaşırımın içine koyacaktım.Eve gitmek için acele ediyordum.Annemle konuştum ve bana sarıldı.''
''10 yaşındayken adetim gece yarısında başlamıştı.Adet hakkında bir şeyler duymuştum ama tam olarak bilmiyordum,bu nedenle korkmaya başladım.Annemle konuştum,temizlememe yardımcı oldu ve nasıl ped kullanacağımı bana öğretti.''
Adet hiç başlamasa ne olur?
Eğer genç bir kız 16 yaşına ulaşırsa ve adet hala başlamadıysa,birincil amenore denilen duruma sahip olabilir.Bu adetin olmamasında kaynaklanır.Bu durumda aile doktorunuza başvurun.Dikkatli tıbbi muayene,teşhis ve tedaviye ihtiyacınız vardır.