Serebaral palsi bebeğin hareketlerini etkileyen bazı problemler anlamına gelir.Bebeğin hareketini kontrol eden beyin bölgesi zarar gördüğü için etkilenen çocuk, kaslarını normal bir şekilde oynatmayabilir.Belirtiler bazen şiddetli bazen ise hafif olabilmesine rağmen,çocuk büyüdükçe durumu daha da kötüleşmez.Tedavi ile,bir çok çocuk yeteneklerini büyük oranda geliştirebilirler.
Serebral palsi'den etkilenen bir çok çocuk diğer bazı problemlere de dahip olur ve bunların tedavi edilmeye ihtiyacı vardır.Bunlar metal retardasyon,öğrenme zorlukları,nöbet,vizyon,işitme ve konuşma problemleridir.
Serebral palsi ne kadar yaygındır?
Serebral palsi genellikle çocuk 2-3 yaşına geldiği zaman teşhis edilir.Serebral palsi'nin meydana gelme ihtimalli yaklaşık olarak 1000'de 2'dir.
Serebral palsi çeşitleri nelerdir?
Üç ana çeşit serebral palsi vardır,ve bazı çocuklar birden fazla serebral palsi'ye yakalanabilirler.
-Spastik serebral palsi:Yaklaşık olarak kişilerin %75'i bu çeşit serebral palsiye sahiptir ve bu kişilerde kaslar çok sert olduğu için hareket etmeyi zorlaştırır.İki bacak da etkilendiği zaman(spastik dipleji) çocuk yürümekte zorlanabilir çünkü kalçalarda bulunan sıkı kaslar bacakların içe doğru ve dizleri çapraz geçmesine neden olur.
Bazı durumlarda vücudun sadece bir tarafı etkilenir(spastik hemipleji),kollar genellikle bacaklara göre daha fazla zarar görür.
En kötüsü spastik kuadriplejidir.Uzuvlar,gövde etkilenirken ağız ve dili etkileyen kaslar da bundan etkilenir.Spastik kuadripleji zihinsel geç gelişme,ve diğer bazı problemlere neden olur.
-Atetoik veya diskinetik serebral palsi:Bundan etkilenen bireylerin yaklaşık %10-%20'sin bütün vücut etkilenir.Ve kaslarda dalgalanmalar meydana gelir,yani bazen sertleşir bazen ise gevşer ve bazen de kontrol edilemeyen hareketlere neden olur.Bu kontrolsüz hareketler yavaş,hızlı,burunma ve sarsıntılı olabilir.
Çocuklar yürüdükleri veya oturdukları zaman vücutlarını kontrol etmede öğrenme zorluğu yaşarlar.Yüz ve dil kasları da etkilenebileceği için çocuk emmek,yutmak veya konuşmak gibi durumlarda zorluk çekebilir.
-Ataksik serebral palsi:Bireylerin %5-10'nu ataksik serebral palsiye sahip olurlar.Bu çeşit serebral palsi koordinasyon ve dengeyi etkiler.Yürürken ayaklar birbirinden uzak ve denge problemleri meydana gelir.Ve ayrıca yazarken bazı hareket problemleri ortaya çıkar.
Serebral palsi neden meydana gelir?
Serebral palsi için tespit edilmiş tek bir neden yok,fakat alttaki faktörlerden şüphe ediliyor:
-Beynin hasar görmesi
-Gebelik boyunca meydana gelen enfeksiyonlar
-Fetüse yeterli miktarda oksijenin gitmemesi
-Kan hastalıkları-Rh faktörü veya kan uyumusuzluğu
-Prematüre doğum veya bebeğin prematüre olması
-Doğum sırasında asfiksi(bebeğin oksijensiz kalması)
-Şiddetli sarılık
-Bazı doğum defektleri
Serebral palsi nasıl teşhis edilir?
Eğer bebekler düzensiz hareket ederse veya yürümekte yada oturmakta zorluk çekerlerse aileler bu konuda endişeye düşerler.Aileler sürekli bunun için çocuk doktoruna danışmalıdır.
Serebral palsi genellikle bebeğin veya çocuğun nasıl hareket ettiğine bakılarak teşhis edilir.Doktor bebeğin kas tonunu inceler.Kas tonu bazen kasları gevşek,sarkık ve bazen de çok sert ve değişken yapabilir.Ayrıca doktor bebeğin reflekslerini sağ ve sol el için inceler.
Bir çok bebek sağ sol tercini 12 aydan sonra yaparken,serebral palsi olan bebeklerde bu tercih genellikle bebek altıncı ayına ulaşmadan ortaya çıkar.Serebral palsinin diğer bir belirtisi bazı reflekslerde süreklilik meydana gelir,bunlara ilkel refleksler denir.Bu refleksler yeni doğan bebeklerde normaldir fakat 6-12 aydan sonra ortadan kaybolması lazım.
Doktorlar ayrıca bebeğin beyninde bir hasar olup olmadığını tespit etmek için tomografi veya ultrasona başvurabilirler.Bu testler genellikle serebral palsinin nedenini tespit edebilirler.Eğer bir bebek erken doğmuşsa serebral palsi riski taşır ve bu nedenle bebeğin beynindeki hasarları kontrol etmek için bu testler tavsiye edilir.
Serebral palsi nasıl tedavi edilir?
Serebral palsi teşhis edildikten sonra çocuk fiziksel terapiye başlar.Bu terapi oturma veya yürüme gibi hareket yeteneklerini,kasların güçlenmesini geliştirir ve kasların kısalıp eklem hareketlerini önlenmesini engeller.
Eğer kontraktürler(kasların kısalıp eklem hareketini engelleme) şiddetli ise etkilenen kasları uzatmak için ameliyat tavsiye edilebilir.
Bazen anormal hareketleri önlemek için bazı ilaçlar tavsiye edilir ve bu ilaçlar çocuğa yardımcı olabilir.Maalesef oral yolla alınan ilaçlar pek yardımcı olamıyor.Bazen Botox gibi ilaçlar iğne ile anormal hareketlere neden olan kaslara enjekte edilir ve etkisi bir kaç ay sürer.
Yeni ilaçlar aileler için bir umut olmaktadır.Bu ilaçlar anormal hareketleri önlemede oldukça etkilidir.Ameliyatla derinin altına yerleştirilen pomba ile anti-spazmodik olan baclofen sürekli kaslara gönderilir.
Bazı çocuklarda anormal hareketler hem bacakları hem de kolları etkileyebilir.Seçici dorsal rizotomi denilen ameliyat tekniği ile anormal hareketler kalıcı olarak azaltılabilir ve böylece
bebeğin oturma ve yürümesine yardımcı olur.Bu prosedürlerde anormal hareketlere neden olan sinir lifleri tespit edilir ve kesilir.Ve bu prosedür genellikle çocuk 2 veya 7 yaşından olduğu zaman yapılır.Fakat bu prosedür şiddetli anormal hareketler yaşayan çocuklar için tavsiye edilir.
Serebral palsi önlenebilir mi?
Bir çok durumda serebral palsi nedeni bilinmemektedir,ve bu nedenle onu engellemek için yapılacak bir şey yok.Hamile kadınlar artık bakımlarını daha iyi yapmalarına rağmen serebral palsi çocuk sayısında artış meydana gelmektedir.Bu genellikle bebeğin çok erken ve serebral palsi için büyük risk taşımasından kaynaklanır.
Fakat,serebral palsi için bazı nedenler tespit edilmiş ve bu problemler önlenerek serebral palsi önlenebilir.Rh hastalığı ve konjenital kızamıkçık hastalığı serebral palsinin en önemli nedenlerindendir.Eğer Rh negatif olan bir kadın gebelikte düzenli veya doğru bir bakım aldığı zaman Rh hastalığı veya kan uyumsuzluğu önlenebilir.Hamile kadınlar gebe kalmadan önce kızamıkçık için bağışıklı olup olmadığını testten geçmeli eğer bağışıklı değillerse aşı yaptırmalılar.
Şiddetli sarılığa sahip bebeklerde de serebral palsi gelişebilir.Bu bebeklerde fototerapi veya ışık terapisi ile sarılık tedavi edilebilir.Bebeğin aşılarını düzenli olarak yaptırmak menenjit ve beyin yaralanmasının diğer nedenlerini önleyebilir.
Ayrıca bir kadın sigaradan,alkolden,ve illegal maddelerden kaçınarak ve doğum öncesi bakımını ihmal etmeyerek erken doğum riskini azaltabilir.Erken doğum riski azaldığı zaman serebral palsi riski de azalmış olur.
serebral palsi belirtileri
serebral palsi çeşitleri
serebral palsi tedavisi
serebral palsi kılavuzu
serebral palsi tipleri
serebral palsi belirtileri nelerdir
serebral palsi nedir